To nie jest problem marginalny ani statystyczna ciekawostka. To cichy kryzys, który dzieje się w kuchniach, sklepach i portfelach milionów ludzi. Najnowsze dane pokazują coś, o czym rzadko mówi się głośno: coraz więcej Polaków nie dojada nie dlatego, że chce, lecz dlatego, że musi. Badanie The Access Alliance, zrealizowane w ramach inicjatywy platformy Glovo, ujawnia skalę zjawiska, które powinno wywołać publiczną debatę. Co trzeci dorosły Polak w ciągu ostatniego roku był zmuszony pomijać posiłki, ograniczać jedzenie lub sięgać po najtańszą, niskiej jakości żywność. To nie są jednostkowe epizody. To nowa codzienność.
Przeczytaj również: Indeksy PMI, które zaglądają w przyszłość
Gdy jedzenie staje się luksusem
Aż 35 procent ankietowanych realnie doświadcza ograniczeń żywieniowych. Dla niemal co czwartej osoby nie są to sporadyczne sytuacje kryzysowe, lecz problem powracający regularnie. Często albo czasami. Te słowa brzmią niewinnie, ale kryją za sobą realne decyzje. Ponadto, czy dziś zjeść pełny posiłek, czy odłożyć pieniądze na rachunki. Czy kupić świeże produkty, czy wybrać to, co najtańsze, najbardziej kaloryczne i najmniej wartościowe.
Jeszcze bardziej niepokojący jest fakt, że niemal połowa Polaków, dokładnie 46 procent, w ciągu ostatnich 12 miesięcy obawiała się, czy wystarczy im pieniędzy na zakup żywności. To oznacza, że lęk przed brakiem jedzenia przestaje być domeną skrajnej biedy. Wchodzi do klasy średniej, do młodych rodzin, do osób pracujących.
Urządzasz swój dom lub biuro i stoisz przed zakupem mebli? Zapoznaj się z ofertą – biurka, szafy, regały na książki od Bartnikowski meble!
Czym jest brak bezpieczeństwa żywnościowego i dlaczego go nie rozumiemy?
Autorzy badania zwracają uwagę na jeszcze jeden, często pomijany aspekt. Tylko 10 procent Polaków potrafi poprawnie wskazać wszystkie składowe braku bezpieczeństwa żywnościowego. To oznacza, że większość społeczeństwa nie identyfikuje problemu, nawet gdy go doświadcza.
Brak bezpieczeństwa żywnościowego to nie tylko głód w jego skrajnej postaci. To także niepewność, stres, ciągłe kalkulowanie. To rezygnacja z jakości na rzecz ceny. To jedzenie monotonnych, tanich produktów, które zaspokajają głód, ale niszczą zdrowie. To odkładanie decyzji o zakupie owoców, warzyw czy mięsa „na lepszy miesiąc”.
Ten problem jest podstępny, bo często bywa niewidzialny. Ludzie jedzą, ale gorzej. Rzadziej. Mniej wartościowo.
Zgłębiamy ten problem w naszym materiale wideo na kanale Globalna Perspektywa:
Kto płaci najwyższą cenę?
Badanie jasno wskazuje grupy najbardziej narażone na brak bezpieczeństwa żywnościowego. Wśród nich są młode kobiety w wieku 18–34 lata oraz samotni rodzice. To osoby, które często łączą niskie lub niestabilne dochody z wysokimi kosztami życia i odpowiedzialnością za innych.
Młode kobiety, wchodzące dopiero na rynek pracy, często funkcjonują na umowach czasowych, z ograniczonym zabezpieczeniem socjalnym. Samotni rodzice z kolei stają przed dramatycznymi wyborami: najpierw dziecko, potem oni sami. W praktyce oznacza to pomijanie posiłków, jedzenie resztek, rezygnację z pełnowartościowej diety.
To nie są wyjątki. To systemowy problem, który dotyka konkretnych grup i pogłębia nierówności społeczne.
Sprawdź: projekty domów poznań
Cichy kryzys, który będzie miał konsekwencje
Skutki ograniczeń żywieniowych nie kończą się na pustym talerzu. To gorsze zdrowie, spadek odporności, problemy koncentracji, większe ryzyko chorób przewlekłych. To także obciążenie psychiczne, wstyd, poczucie porażki i permanentny stres.
Jeśli co trzeci dorosły Polak ogranicza jedzenie z powodów finansowych, nie mówimy już o kryzysie jednostek. Mówimy o kryzysie społecznym. O sytuacji, w której wzrost cen, stagnacja dochodów i brak realnej osłony socjalnej uderzają w najbardziej podstawową potrzebę człowieka.
To alarm, który nie rozbrzmiewa syrenami, ale konsekwencje jego ignorowania mogą być długotrwałe i kosztowne. Dla zdrowia publicznego, dla rynku pracy, dla przyszłych pokoleń.
